اعتراف صادقانه رییس جمهور ایران درباره اقتصاد پس از برجام

خانه/مقالات/اعتراف صادقانه رییس جمهور ایران درباره اقتصاد پس از برجام

اعتراف صادقانه رییس جمهور ایران درباره اقتصاد پس از برجام

رییس جمهور ایران آقای حسن روحانی در یک گفتگوی زنده تلویزیونی به مردم خود گفت که بدون توافق هسته ای با غرب، دولت شاید قادر بود که تنها حقوق کارمندان خود را بپردازد و نه چیز دیگری را.
گفته های آقای روحانی مصادف است با سالگرد اجرایی شدن توافق هسته ای ایران در ۲۶ دی ماه. با برداشته شدن تحریم های اقتصادی بخصوص از روی صنعت نفت، و آمدن آرام و کم کم سرمایه گذاران خارجی، نشانه های بهبود اقتصادی کم کم ظاهر می شود.
“ ما تاثیر این توافق را در بخش نفت و صادرات غیر نفتی می بینیم. اگر این توافق وجود نداشت، درآمد ما کمتر از نصف میزان امروز بود. “ آقای روحانی در برنامه زنده تلویزیونی مورخ یکم ژانویه به زبان آورد.

این اعتراف صادقانه توسط رییس جمهور نشان می دهد که چه میزان ایران به نگاه داشتن توافق هسته ای نیاز دارد علی رغم شکایاتی که مخالفان تندرو از ادامه این موافقت نامه می کنند.
هرچند که روحانی درباره هزینه های حضور ایران و دخالت این کشور در بحران سوریه و دیگر کشورها چیزی در این مصاحبه نگفت. بسیاری از مشاهده گران در ایران به طور خصوصی می گویند که اقتصاد می تواند بصورت چشمگیری متحول شود چنانچه که پول این کشور صرف درگیری های منطقه نشود.
توافق هسته ای ایران باعث ایجاد شفاف سازی در مورد بسیاری از داد و ستدها مثل فروش نفت و معاملات بانکی شود، به این معنا که بعضی از افراد و وابستگان به آنها می بینند که منافعشان کاهش یافته و دیگر نمی توانند به دلیل تحریم ها و داشتن بازرگانی های غیر قانونی به درآمدی سرشار دسترسی داشته باشند.
چنین افرادی با این درآمدهای نجومی بیشتر وابستگان به سپاه پاسدران می باشند که در فروش بازارسیاه نفت و ورود کالاهای ضروری به صورت قاچاق در دوران تحریم ها دست داشتند. امروز شاید که سپاه پاسدران یکی از متضرر شدگان از توافق هسته ای و برداشته شدن تحریم ها باشد.
دخالت ایران در درگیرهای منطقه از عراق و سوریه گرفته تا یمن برای حکومت تهران، خرج بسیاری برداشته است و آتش بس کنونی در سوریه چنانچه که ادامه یافته و منجر به گفتگوهای ملی و بین المللی برای خاتمه جنگ برسد، بازسازی و ثبات سوریه خرج بسیاری خواهد داشت.
بالاگرفتن انقادها از مخارجی که حمایت ایران از سوریه و حکومت اسد داشته است و ادامه حمایت از این دوستی، بخشی از صورتحساب سنگینی است که روی میز دولت قرار گرفته و مردم ایران آن را از جیب خود می پردازند.

شاید سپاه پاسدران از جنگ در سوریه نیز منافع اقتصادی کسب کند، اگر که نقش بازسازی به آنهاس پرده شود مانند آنچه که در جنوب لبنان و پس از جنگ حزب الله با اسراییل در سال ۲۰۰۶ میلادی اتفاق افتاد.
به گفته دیگر، افراد فاسد در سپاه شاید تلاش کنند تا جیبهای خود را از جنگهای منطقه پس از خاتمه پُر کنند در حالی که مردم عادی ایران برای از دست رفتن پسران خود در این درگیری ها عزادار هستند و مشکلات عدیده اقتصادی دارند.

شنیدن داستان مردم بی خانمان در تهران و افرادی که معتاد به مواد مخدر می باشند و در گورهای خالی حاشیه شهر می خوابند، نه تنها مردم ایران بلکه جهان را تکان داد. مطرح شدن این معضل برای ایرانیانی که بسیار به فرهنگ و اخلاق خود می بالند خجالت آور بود. تصاویر افراد ماوا گزیده در گورستان به وضوح فقر و شکاف طبقاتی عظیم در کشور را نشان می داد.

کشوری که دارای ثروت هنگفت طبیعی است برای ایجاد شغل و در آمد برای مردم خود ناکام مانده است، کشوری که ذخایر عظیم نفت و گاز دارد اما بسیاری قادر نیستند که حداقل امکانات رفاهی را داشته باشند.
فساد در نظام و نبود شفافیت یکی از دلایل نبود عدالت می باشد. برنامه گسترش نفوذ در منطقه احتیاج به پول دارد و مشت آهنی مردم را ناچار به تایید و سکوت کرده است. سال گذشته سالی بود که روابط در ایران تغییر کرد و برای سپاه توافق هسته ای ناخوشایند، اما برای دولت و مردم خوشایند انگاشته شد. با اجرای توافق هسته ای ایران، مشوق های اقتصادی فراوان به ایران رسیده است و تولید نفت این کشور تقریبا به میزان پیش از تحریم ها رسیده است.
ایران نشان داده است که ظرفیت دیپلماسی فعال در ارتباط با مذاکره با جامعه بین الملل را دارد بخصوص در مورد موضوع سوریه. هرچند که علی رغم تمامی این نشانه های مثبت، همچنان چالش های بسیاری در پیش روی این کشور در سال ۲۰۱۷ میلادی خواهد بود و به نظر می رسد که آقای روحانی در این سال تمرکز بیشتری بر روی رسیدن به راه حلهای سیاسی در موضوعات مربوط به بحرانهای منطقه باشد.

مشکلی که برای ایران در عراق پس از جنگ پیش می آمد می تواند در سوریه نیز پیش بیاید. در عراق بسیاری از سنی ها و شیعیان عراقی، ایرانیان را دلیل ادامه خشونت فرقه ای و آنها را مداخله گر در امور داخلی اشان می دانستند و اینک پس از آنکه مشکل داعش در کشورشان برطرف شود، بار دیگر این ادعا را تکرار خواهند کرد.
بنا بر این است که آخر این ماه، ایران، روسیه و ترکیه نشستی در شهر آستانه داشته باشند تا درباره خاتمه درگیری های سوریه با حضور مخالفان بشار اسد گفتگو کنند.
برای ایران مقابله با چنین چالش هایی زمانی سازنده است که راه حل های سیاسی برای حل و فصل بحرانهای منطقه ای را فارق از رقابتهای نژادی و فرقه ای بپذیرد که برای همه گروههای درگیر منفعت داشته باشد. همچنین برای آقای روحانی و اعضای دولت وی فرصتی فراهم شده است که باردیگر حضور دیپلماتیک قوی در مسایل بین المللی به نمایش بگذارند وبا داشتن دست بالا در مذاکرات سوریه به سپاه فرصت حضور نظامی در دوران پس از جنگ را ندهند.
این چالشی بزرگ در پیش روی روحانی در ماههای آینده خواهد بود قبل از آنکه رقابتهای دور بعدی انتخابات ریاست جمهوری آغاز شود. کلید موفقیت در تایید مردم در سیاست گذاری های داخلی و بین المللی است.

این مقاله تحلیلی من در مجله انگلیسی الاهرام مورخ ۵ ژانوبه ۲۰۱۷ به نشر رسیده است.

توسط | ۱۳۹۵-۱۱-۶ ۲۲:۱۰:۱۵ +۰۰:۰۰ دی ۲۳ام, ۱۳۹۵|مقالات|بدون نظر

نظر بدهید