انتظار تا لحظات آخر برای رسیدن به توافق هسته ای، یک عادت ایرانی است

خانه/مقالات/انتظار تا لحظات آخر برای رسیدن به توافق هسته ای، یک عادت ایرانی است

انتظار تا لحظات آخر برای رسیدن به توافق هسته ای، یک عادت ایرانی است

سخنرانی رییس جمهور ایران در سفر اخیر به نیویورک در سازمان ملل متحد فصیح و به دقت دوخت و دوز شده بود. چنان که محافظه کاران منتقد وی نتوانستند از آن ایراد بگیرند. روحانی، رییس جمهور اصولگرای ایران که یکسال پیش به قدرت رسید به مردم وعده تغییرات داد بخصوص در سیاست خارجی و مسائل داخلی کشور اما اینک در تنها در ماه مانده به پایان مهلت توافق هسته ای با قدرتهای بزرگ جهانی، به نظر می آید که تمرکز رییس جمهور تنها به روی مسائل سیاست خارجی باشد.
علی رغم آنکه دولت تمام تلاش خود را برای رسیدن به توافق جامع هسته ای انجام داده است تا بتواند تا تاریخ ۲۴ نوامبر آن را نهایی کند، به نظر می رسد که روحانی و تیم مذاکره کننده هسته ای وی خود را برای شکست تلاشهایشان نیز در عین وقت آماده کرده اند.
روحانی بسیار دیپلماتیک از پاسخ به بسیاری سوالها طفره رفت، سوالهایی مانند بازداشت خبرنگار آمریکایی ایرانی روزنامه واشنگتن پُست و همسرش که دو ماه پیش در تهران دستگیر شده اند و همچنان بدون طرح اتهام در بازداشت هستند.
او گفت که قوه قضاییه ایران مستقل است و مورد این افراد هنوز در دادگاه مطرح نشده است که بتوان درباره آن قضاوت کرد. در این شرایط حساس مذاکرات هسته ای ایران با گروه ۵+۱ ، آقای روحانی نیاز به حمایت تندروها نیز بدون توجه به آنچه که در روزهای آینده اتفاق خواهد افتاد دارد.
حتی وزیر خارجه ایران آقای محمد جواد ظریف به طور اسرار آمیزی سکوت اختیار کرده و خود را از نگاه مطبوعات دور نگاه داشته است که از برای وی رفتاری شایع نیست.
از زمان امضای توافق موقت هسته ای ۱۰ماه گذشته است و ۲۰ جولای این زمان برای تمدید شد تا شاید دو طرف مذاکرات، بتوانند دیدگاههایشان را به هم نزدیک کنند.
اما اگر توافق نهایی بعد از تمامی این تلاشها به دست نیاید شاید طرف غربی سرخورده شده و برای بازگشت به مذاکرات انگیزه قوی تری لازم داشته باشد.
جواد ظریف و تیم وی آنچه را که در توان داشتند در ۱۹ جولای به نمایش گذاشتند تا شاید قبل از خاتمه زمان توافق موقت بتوانند آن را نهایی کنند و در اولین ساعتهای صبح ۱۹ جولای آقای ظریف در کنار خانم اشتون مذاکره کننده ارشد اتحادیه اروپا ایستاد و گفت: ما پیشرفتهای ملموسی در موارد گوناگون داشته ایم. اما همچنان شکافهای عمیقی در مسایل اصلی وجود دارند که زمان و تلاش بیشتری برای حل آنها لازم است.
توافق با شرایطی برای مذاکره کنندگان تا ۲۴ نوامبر تمدید شد. ایران موافقت کرد که طبق این توافق به محدود کردن فعالیتهای هسته ای خود ادامه دهد و در عوض اتحادیه اروپا و غرب نیز ۲.۸ میلیارد دلار درآمدهای نفتی بلوکه شده ایران را آزاد کنند.
ایرانی ها امیدوار هستند که مذاکره کنندگانشان به تلاش ها و چانه زنی ها تا رسیدن به بهترین توافق ادامه دهند و به نظر می آید که ظریف بهترین این فرد در گروه باشد. اما بعد از ۱۰ روز کشمکش در نیویورک با گروه مذاکره کننده غربی، این سوال قوت بیشتری گرفت که آیا ایران می تواند تا مهلت تعیین شده این پرونده را برای همیشه بسته و به آن را حل و فصل کند؟
به نظر می رسد که خواست ایران برای تولید سوخت برای نیروگاه ۱۰۰۰ مگاواتی بوشهر یکی از مقاومتهای جدیدی غرب است. روسیه که این نیروگاه را ساخته است ۱۰ سال برای تامین سوخت با ایران قرارداد دارد که این قرارداد از سال ۲۰۱۱ میلادی شروع شده و سال ۲۰۲۱ خاتمه می یابد. ایران برای سالهای پس از۲۰۲۱ نگران تامین سوخت نیروگاه اتمی خود است و می خواهد که تامین کننده سوخت خود باشد.
وزیر خارجه آمریکا آقای جان کری در یک مصاحبه مطبوعاتی قبل از آنکه وین را ترک کند (در ماه جولای) اقای ظریف را مذاکره کننده ای سخت خواند.
اما در خلال ۱۰ روز مذاکرات در نیویورک که در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد انجام گرفت، در ۲۶ سپتامبر که آخرین روز گفتگوها بود، هیچکدام از مذاکره کنندگان نه آقای کری و نه آقای ظریف با خبرنگاران صحبت نکردند. شاید آنها در یک توافق تصمیم گرفته بودند که برای پیشرفت کار فعلا با خبرنگاران طرف نشوند.
آقای روحانی حتی برنامه سفر خود به نیویورک را تا سه روز مانده به سفر از مطبوعات داخل کشورش پنهان کرده بود، شاید که به خاطر نگرانی از واکنش محافظه کاران. حالا پارلمان ایران از ریس جمهور به خاطر حضور پر قدرت در سخنرانی های خود در نیویورک تشکر کرده است. روحانی موق شد تا محافظه کاران و تندروها را خشنود کند و اهمیتی نداشت اگر طرفداران وی نا امید و ناخشنود شده بودند. شاید او فکر می کند که بعدا نیز فرصت پرداختن به طرفداران خود را دارد اما همیشه برای رسیدن به توافق هسته ای فرصت ندارد.
علی رغم تمامی امیدها و تلاشهای انجام گرفته، نه ایرانی ها و نه دنیا هنوز نمی توانند به قاطعیت بگویند که توافق در دستان آنها و آماده انجام است.
به یقین تمدید، آن چیزی نیست که ایرانی ها می خواهند. اما فضای مثبت تمدید توافق هسته ای اقتصاد ایران را بهبود بخشیده و باعث شده تا فضای بین الملل به نفع ایران چرخش کند.
البته که دو طرف مذاکره کننده مخالفانی نیر در کشورهایشان دارند و چه توافق نهایی را امضا کنند و یا نکنند با دشواری های بسیاری روبرو می شوند. تندروها در ایران آرزو دارند که گفتگوها به نتیجه نرسد. بهم خوردن گفتگوها فرصت را برای به قدرت رسیدن دوباره آنها فراهم می کند.
البته که ایران برای بدست آمدن حق مردم و توسعه امکانات اقتصادی خود جدی است اما عادت فرهنگی ایرانیان که آنها را تا آخرین لحظه مردد و مرموز نگاه می دارد را نیز نباید از نظر دور نگاهداشت که این عادت در مذاکرات هسته ای نیز به چشم می خورد.
اما زیادی منتظر نگاه داشتن دنیا شاید نتیجه معکوس بدهد. ایرانی های باهوش این زمان انتظار را می دانند که کی به سر برسانند و به نظر می رسد که آقای ظریف به اندازه کافی باهوش است.
روحانی و تیم مذاکره کننده نیویورک را در روز شنبه ۲۷ سپتامبر ترک کردند بدون آنکه تاریخ دیگری را برای ادامه مذاکرات اعلام کرده باشند یا نشان داده باشند که پیشرفت قابل ملاحظه ای بدست آمده.
اما در فرهنگ ایرانین، خود داری تا لحظه آخر یک عادت است و آن را یک خوش شانسی می دانند و این عادت می تواند توضیحی برای رفتار مرموز رییس جمهور و تیم مذاکره کننده هسته ای در روزهای اخیر باشد.
معاون وزیر خارجه آقای عراقچی روز ۲۹ سپتامبر گفت که دور بعدی مذاکرات در اروپا و کمتر از دو هفته آینده خواهد بود. اما درباره توافق جامع هسته ای ما شاید تنها وقتی به قطعیت آن واقف شویم که تنها چند ساعتی به رسیدن زمان موعد ۲۴ نوامبر مانده باشد. یک عادت ایرانی!

این مقاله من روز پنجشنبه دو اکتبر در هفته نامه انگلیسی الاهرام به چاپ رسیده است.

توسط | ۱۳۹۴-۹-۱۹ ۱۷:۱۷:۲۴ +۰۰:۰۰ مهر ۱۲ام, ۱۳۹۳|مقالات|بدون نظر

نظر بدهید