اهداف مخلوط در مذاکرات ژنو۴ درباره سوریه- الاهرام

خانه/مقالات/اهداف مخلوط در مذاکرات ژنو۴ درباره سوریه- الاهرام

اهداف مخلوط در مذاکرات ژنو۴ درباره سوریه- الاهرام

چهارمین دوره از مذاکرات صلح در ژنو، بیست و سوم فوریه آغاز و سوم ماه مارس به پایان رسید.
از نماینده ویژه دبیر کل سازمان ملل، آقای استفان دمیستورا تا نمایندگانی از مخالفین تندرو و کندرو دولت بشار اسد و البته نماینده سوریه در سازمان ملل آقای بشار جعفری نیز در این دوره از گفتگوها شرکت داشتند.
غایب بزرگ در گفتگوهای سوری، کُردهای سوریه بودند که علی رغم حضور پُررنگ در جبهه های جنگ بر علیه تروریسم داعش از آنها دعوت نشده بود. ایران، ترکیه و روسیه از حامیان نشست ژنو بودند اما این ترکها بودند که با حضور کُردها موافقت نمی کنند.
در نتیجه، گروههای مختلفی از افراد با اهدافی متفاوت گرد هم آمده بودند تا درباره بحران سوریه گفتگو کنند و هر کدام از این گروهها ناتوان از گرفتن تصمیمی مستقل ناگزیر به مشاوره با حامیان اصلی خود بودند.
جهاد مقدیسی نماینده اوپوزیسیون مستقر در قاهره به من گفت که تمامی این گروههای مختلف به ژنو با امید به موفقیت آمده اند. “ما آماده، مثبت و اینجا برای انجام گفتگو هستیم و این به عهده نماینده ویژه سازمان ملل است که تشخیص دهد که احتیاجی به گفتگوهای رو در رو با دولت سوریه وجود دارد یا خیر.”

در نشست ژنو۴ اینگونه به نظر می رسید که همه گروها آماده برای مذاکره بودند اما پیچیدگی کار در مطمئن نبودن آنها از گفتگویی بود که در آن سرنوشت رییس جمهور فعلی سوریه بشار اسد، در بحث لحاظ نمی شد. سوالهایی درباره دولت انتقالی سوریه و اینکه چه گروههایی در نهایت تروریست خوانده می شوند.
“مشکل اصلی موفقیت در انتقال قدرت در کشور است، یک انتقال متقابل” جهاد مقدیسی گفت.
در شرایط فعلی آقای دمستورا نقشی بسیار شکننده بر عهده دارد. نقشی که بایست آتش بس موقت را همچنان زنده نگاه دارد و فضا را برای کمک رسانی به مردمی که در منطقه جنگی محصور شده اند فراهم کند.
آقای دمستورا بارها از مذاکرات پیشین در شهر آستانه تقدیر کرد. نشستی که با حمایت روسیه، ترکیه و ایران برگزار شده بود و آنها خود را مقید به ادامه آتش بس به امید انجام گفتگوهای صلح در ژنو زیر نظر سازمان ملل می دانند.
اما در ژنو، شکاف بین سوری های مذاکره کننده عمیق و تصمیم گیری برایشان دشوار به نظر می آمد. بعضی از تصمیم گیران نسبت به دور قبلی مذاکرات قوی تر شده و آنهایی که تضعیف شده اند، برای ادامه گفتگوها مقاومت بخرج می دادند.
در گفتگوهای ماه پیش در آستانه بنظر رسید که روسیه و ترکیه بیشتر فعال بودند و بگونه ای در مراحل تصیمی گیری ایران به آرامی کنار گذاشتند. ایران در ژنو۴ حضور مستقیم نداشت اما حامیان این کشور تمرکز خود را بر روی مقابله با تروریسم در سوریه گذاشتند که موضوع بشار اسد در محور مذاکرات قرار نگیرد در حالی که ترکیه و روسیه هدف دیگری را تعقیب می کردند.
شاید پیش از مذاکرات ژنو۴، روسها و ترکها با مخالفین سوری به نتیجه ای رسیده بودند که در نهایت با رفتن بشار اسد از قدرت موافق باشند. در خالی که تهران قدرت سیاسی برای فشار آوردن به مسکو را ندارد، در آستانه به نظر رسید آنچه را که روسها می خواستند در نهایت پذیرفتنز به همین دلیل در ژنو۴ به آرامی با دولت سوریه تفاهم کرد.

برای نمونه در مذاکرات آستانه علی رغم آنکه ایرانی ها به صراحت گفته بودند که نمی خواهند کسی از غرب در مذاکرات شرکت داشته باشد، روسها از آمریکا دعوت کردند و سفیر این کشور در مذاکرات به عنوان ناظرحاضر شد.
البته که تمامی گروهها تلاش می کنند که در جهت برقراری صلح در سوریه گام بردارند اما پیش بینی سرانجام این گفتگوها دشوار و نظر آمریکا دراینباره نامعلوم است.
مسکو می خواهد که تمامی گروههای درگیر دور میز بنشینند، از نماینده آمریکا گرفته تا عربستان سعودی و این باعث میشود که تهران احساس خطر کند.
هنوز موضوعات بسیاری بین ایرانیان و ترکها و روسها برای مذاکره باقی مانده قبل از آنکه مذاکره کنندگان سوری بتوانند وارد گفتگوهای صریح و بی واسطه و موثر با یکدیگر شوند و به همین دلیل من پیش بینی می کنم که گفتگوهای بیشتری بین سه قدرت واسطه یعنی ایران و ترکیه و روسیه در راه باشد.

نخست ایران بایستی که بین تضاد منافع خود یعنی حمایت از کُردهای سوریه و مقابله با ترکیه مدیریت کند بخصوص در شهر الباب که نشان می دهد در آن توانایی یک برخورد استراتژیک منطقه ای بین آنکارا و تهران وجود دارد.
آشکار است که ایران به طور فزاینده ای نگران حذف شدن تدریجی از توافقاتی است که درباره سوریه بین ترکیه و روسیه انجام می گیرد و همچنین جایی که ترکها برای خود می خواهند در شمال عراق باز کنند.
راه حل تمامی این چالشها پذیرفتن یک راه حل سیاسی برای بیرون آمدن از این بحران در منطقه و آن سیاستی غیر فرقه گرایانه است که تمامی گروههای سیاسی و مذهبی را شامل شود.
البته هیچکدام از این اهداف و آرزوها عملی نخواهد شد چنانچه که تمامی کشورهای منطقه در آن سهیم نباشند. کشورهایی که به گونه ای در بحران سوریه درگیر هستند و همچنین نمی توان کُردها مهمترین و موثرترین نیروهای در صحنه را نادیده گرفت.

این نوشته تحلیلی من در مجله انگلیسی الاهرام مورخ ۳ مارس به نشر رسیده است.

توسط | ۱۳۹۵-۱۲-۳۰ ۲۳:۳۹:۱۲ +۰۰:۰۰ اسفند ۱۴ام, ۱۳۹۵|مقالات|بدون نظر

نظر بدهید