ایران مشکلات در خلیج فارس را چگونه می بیند- لوموند دیپلماتیک

خانه/مقالات/ایران مشکلات در خلیج فارس را چگونه می بیند- لوموند دیپلماتیک

ایران مشکلات در خلیج فارس را چگونه می بیند- لوموند دیپلماتیک

در منطقه خلیج فارس، گفتگوی روزمره ساکنان درباره شکاف بین عربستان سعودی و متحدین این کشور با قطر است و همچنین انتصاب غیر منتظرانه محمد بن سلمان ولیعهد جدید سعودی که ۲۱ ماه ژوئن منصوب شد.
اتفاقی که یکی از کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس توسط دیگر اعضا به حاشیه رانده شود، بسیاری را در منطقه شوکه کرده و بعضی این هراس را دارند که ترفیع شاهزاده جوان سعودی تنش ها را تشدید کند.

در چند ماه گذشته آشکار بود که ملک سلمان پسر محبوب خود را برای جانشینی اش آماده می کند، اما تعداد کمی باور داشتند که به چنین سرعتی این انتصاب انجام گیرد.
در مرکز اختلافات با قطر رقابت طولانی مدت سعودی با ایران به طور اخص یکی از موارد مهم قطع رابطه با قطر عنوان شده. در سراسر زمان این اختلافات، سیاستمداران ایرانی تا حد زیادی ساکت مانده اند و به هر دو طرف نصحیت کرده اند که مشکلشان را از طریق مذاکره حل و فصل کنند. اما اگر آنها در مورد شکاف بین عرب نگران بودند، ترفیع محمد بن سلمان در مجموع برای ایرانیها پیام محکمی را فرستاده است، چرا که او در پشت جنگ با یمن و همچنین فردی اصلاحگر و بی پروا شناخته میشود.

بیشتر نوشته های سردبیری روزنامه های ایران که در روزهای نخست انتصاب محمد بن سلمان منتشر شد، ابزار نگرانی شدیدی را از امکان رویارویی با ریاض بیان می کرد. از نگاه ایرانیان، اتقاقات اخیر در منطقه خلیج فارس همه در ارتباط با یکدیگرند و می تواند امنیت و آرامش را در منطقه به مخاطره بیاندازد.
احساس نفرت- با خصومت سعودی ها نسبت به گروههای نظامی سپاه پاسداران متوقف شده و باعث شد تا ایرانیان در شبکه های اجتماعی بخصوص تویتر در کمپین های “نه به جنگ” فعال شوند. مشکلاتی که ایران در طول ۸ سال جنگ با عراق در سالهای ۱۹۸۰ میلادی داشت، هنوز خاطره ای نزدیک و تازه در ذهن ایرانیان است.
در عین وقت، ایران کنونی در میانه شرایطی است که شاید خود را برای تغییرات در رهبری نیز آماده می کند. آیت الله علی خامنه ای، اینک در کهنسالی و بحثهای مربوط به جانشینی وی از هم اینک آغاز شده است.

بسیاری در ایران واهمه دارند که ولیعهد جدید سعودی بخواهد کشورش را برای یک جنگ مستقیم با ایران آماده کند. در مصاحبه ای که اخیرا محمد بن سلمان با شبکه ام بی سی سعودی داشت به صراحت گفت، ما منتظر نمی مانیم که میدان نبرد به عربستان سعودی بیاید. به جای آن ما کاری می کنیم که جنگ برای آنها در ایران باشد.
در حالی که هیچ شکی در محبوبیت محمد بن سلمان، ولیعهد ۳۱ وجود ندارد، وی نسلی را نمایندگی می کند که خواستار تغییرات سنت در اجتماع هستند. شکاف ایجاد شده بین سعودی و قطر تهدیدی برای تمامی شورای همکاری خلیج فارس است. این رویکرد سخت پادشاهی سعودی در ایران نیز افراطی و حتی سختگیرانه دیده میشود.
وزارت خارجه آمریکا ( گرچه رییس جمهور ترامپ با آن همراهی نکرد) بیانیه ای عصبانی خطاب به سعودی و متحدین وی در منطقه در ۱۹ ژوئیه صادر کرد که می گفت آنها موفق به ارائه توجیهی موجه برای تحریم های اعمال شده درباره قطر نشده اند هرچند که سعودی متحدی مهم و استراتژیک برای آمریکا است و امنیت و ثبات خلیج فارس مهم می باشد. آمریکا بر روی قدرت بازدارندگی شورای همکاری خلیج فارس مانند سپری در مقابل نفوذ و تاثیر ایران در منطقه حساب کرده است و همچنین بر روی کمک این کشورها در جنگ با تفکر افراطی اسلامی.

این تضاد موجود فرصتی را برای ایران فراهم کرده تا از اختلافات بین ریاض و واشنگتن بر سر قطر و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس استفاده کند. کسانی که تحولات ایران را زیر نظر دارند می دانند که یکی از مهارتهای ایران استفاده از فرصتهای ایجاد شده توسط دیگران است.
عربستان سعودی و قطر هنوز ممکن است که روابط خود را بار دیگر عادی کنند، اما رفتار پادشاهی سعودی
چنان شکافی در شورای همکاری خلیج فارس ایجاد کرده است، که آن را به جای همکاری به میدان رقابتی تبدیل کرده است.
بعضی می گویند که اگر ایران همچنان خونسرد مانده و کارتهایش را درست بازی کند، دولت حسن روحانی که به تازگی و با حمایت ۲۴ میلیون رای دهنده دوباره انتخاب شده است می تواند هدایت پرونده سوریه را بدست بگیرد و به حضور سپاه پاسدران در درگیری ها که محل مناقشه است خاتمه دهد. شاید این نظر بسیار خوشبینانه باشد اما ایران می تواند راهی برای تحمل سیاست های عربستان سعودی پیدا کند و بدینوسیله امید داشته باشد تا نقش برجسته ای در مذاکرات صلح منطقه ای بدست آورد.

این مقاله تحلیلی من در مجله لوموند دیپلماتیک– ژوییه ۲۰۱۷ به نشر رسیده است

توسط | ۱۳۹۶-۵-۱۸ ۲۲:۴۵:۰۰ +۰۰:۰۰ تیر ۲۷ام, ۱۳۹۶|مقالات|بدون نظر

نظر بدهید