تنش های بین ایران و عربستان، صعودی است

خانه/مقالات/تنش های بین ایران و عربستان، صعودی است

تنش های بین ایران و عربستان، صعودی است

آرزوی یافتن راه حلی برای اتمام بحران سوریه در دور جدید گفتگوهایی که در وین برگزار شد، با تنش دیگری در منطقه کمی به سردی گراییده. این تنش که بین دو قطب گفتگوها- ایران و عربستان سعودی- پیش آمده، می تواند به شدت تلاشهایی را که تاکنون برای خاتمه دادن به جنگ انجام گرفته به مخاطره بیاندازد.
تنها چند هفته ای مانده به گفتگوهای کلیدی سوریه در ۲۵ ژانویه در شهر ژنو، هفته پیش یک روحانی برجسته شیعه، نمر النمر در عربستان اعدام شد. اعدام وی باعث اعتراضها و تظاهراتی در پاره ای نقاط کشورهای مسلمان شد، بخصوص در ایران کشوری که توسط حکومتی شیعی اداره میشود.
ایرانیان خشمگین و معترض به سفارت و امکان دیپلماتیک عربستان در تهران و مشهد حمله کرده و بخشی از این ساختمانها را به آتش کشیدند.
این حملات تلاشهای اصلاحی دولت آقای حسن روحانی را به چالش کشید. دولتی که دارد از مرحله تحریمها عبور می کند و خود را برای اجرایی شدن توافق هسته ای آماده ساخته.
سوزندان مراکز دیپلماتیک که مطابق قوانین بین الملل و کنوانسیون وین، این دفاتر جزیی از خاک کشور مهمان شمرده می شود، باردیگر چهره ایران را خدشه دار و به اعتبار بین المللی این کشور آسیب رساند.
این حمله، خاطره هجوم به سفارت آمریکا در تهران در سال ۱۹۷۹ میلادی را به خاطر آورد که حتی دیپلماتهای این کشور نیز برای ۴۴۴ روز به گروگان گرفته شدند. این اتفاق اعتبار ایران را یکسره از میان برد و باعث ایزوله شدن کشور انقلابی ایران برای تمامی سالهای پس از انقلاب شد.
از آن زمان ۴ دهه گذشته است و چالشهای اقتصادی و دیپلماتیک بسیاری در پیش روی ایران قرار گرفت. این کشور هرگز بابت حمله به سفارت آمریکا عذرخواهی نکرد حتی در خلال گفتگوهایی که درباره برنامه هسته ای این کشور با ایالات متحده داشت. هر دو کشور تصمیم گرفته بودند که گذشته را پشت سر گذاشته و صفحه جدیدی رو به آینده باز کنند. اینک ایران به عنوان بازیگری مهم و اصلی در معادلات منطقه ای شمرده میشود.
اما رابطه با عربستان سعودی مدت زمان طولانی است که چندان گرم و گیرا نبوده است. بیشتر به دلیل رقابتهای منطقه ای و اثبات این موضوع که چه کسی قطب حقیقی جهان اسلام است. این رقابتهای مذهبی از زمان انقلاب ایران و هنگامی که آیت الله خمینی اعلام کرد که قصد صدور انقلاب خود به دنیا بخصوص کشورهای همسایه را دارد، آغاز شد.
رقابتهای منطقه ای هنگامی که حکومت صدام حسین توسط آمریکا در سال ۲۰۰۳ ساقط شد، بیشتر گردید. آمدن حکومتی شیعی و متحد ایران در راس کار به جای دولتی سنی در عراق، تحمل کردنی نبود. با شروع بهار عرب و خیزش ها در بحرین، ایران و عربستان هرکدام خویشتن را در یک سوی این درگیرها یافتند که باعث رویارویی مستقیم آنها شد.
سوریه قربانی اصلی این کشاکش قدرت بین کشورهایی شد که هر کدام ایران و یا عربستان سعودی را حمایت می کردند. اینک قدرتهای جهانی منافع خود را در خطر می بینند که با رشد گروههای تروریستی جدید مانند داعش و یا حضور نظامی ایران در منطقه منافات دارد.
دو سال مذاکرات به طول کشید قبل از آنکه غرب قادر باشد تا توافق هسته ای را با ایران به سرانجام برسانند. این امیدواری وجود داشت که توافق انجام گرفته در ماه جولای ۲۰۱۵ با ایران کمک خواهد کرد تا آشوب ها در سوریه آرامتر شود و رقابت منطقه ای ایران و عربستان کمتر شود.
راضی کردن عربستان برای شرکت دادن ایران در مذاکرات سوریه چالش دیگری بود. اما روسیه و آمریکا توانستند در پاییز گذشته دو کشور مسلمان را راضی کنند که حضور یکدیگر در پای میز مذاکرات را بپذیرند.
ایران در دو دوره از گفتگوهای سوریه شرکت داشت و این امیدواری می رفت تا در خلال مذاکرات در پیش رو در ماه ژانویه، موضوع انتقال قدرت و یک انتخابات تازه در سوریه با حضور بازیگران اصلی منطقه نهایی شود.
عربستان سعودی سفارت خود را در ایران تعطیل کرده و دیپلماتهای خود را فراخوانده است و دیپلماتهای ایرانی نیز با مهلتی ۴۸ ساعته عربستان را ترک کردند.
اینک آرزوها برای صلح در سوریه با بحران پیش آمده بین دو قطب منطقه، یعنی ایران و عربستان تهدید می شود. منطقه توان تجربه بحران دیگری را ندارد و جهان نیز بایستی توان خود را بکار برد تا تنش بین این دو کشور را کاهش دهد چرا که چاره دیگری نیست.

این نوشته من در هفتم ژانویه در هفته نامه انگلیسی الاهرام منتشر شده است.

توسط | ۱۳۹۴-۱۱-۶ ۲۲:۱۸:۱۹ +۰۰:۰۰ دی ۲۲ام, ۱۳۹۴|مقالات|بدون نظر

نظر بدهید