رقبای قدیمی و سیاستهای جدید، تهران و ریاض چشم به واشنگتن دارند

خانه/مقالات/رقبای قدیمی و سیاستهای جدید، تهران و ریاض چشم به واشنگتن دارند

رقبای قدیمی و سیاستهای جدید، تهران و ریاض چشم به واشنگتن دارند

سالها پیش علی رغم مخالفت متحد آمریکا در منطقه، عربستان سعودی، مقامات در آمریکا با ریاست آقای اوباما تصمیم گرفتند تا از طریق کانالهای دیپلماتیک راه گفتگو با ایران را باز کنند.
بیش از آنکه رقیبان منطقه ای ایران نگران باشند، غرب نگران برنامه هسته ای پیشرفته ایران بود.
برای محدود کردن بلندپروازی های ایران که بتواند قابلیت لازم برای تولید سلاح هسته ای را بدست آورد، نگران بودند که در نتیجه کشورهای منطقه نیز تشویق به ورود به یک مسابقه هسته ای با ایران شوند، به همین دلیل تحریمهای بی سابقه ای را بر علیه تهران اعمال کردند.
یک دهه کشا قوس بر سر حل و فصل پرونده هسته ای ایران در نهایت در سال ۲۰۱۵ پس از دو سال گفتگوهای فشرده بین تهران و کشورهای غربی به نتیجه رسید.
مطابق این توافق، ایران پذیرفت که بخش بزرگی از برنامه پیشرفته هسته ای خود را از بین ببرد و در مقابل بیشتر تحریم ها از روی این کشور برداشته شود.

این توافق جامع برای همسایگان عرب ایران در آنسوی آبهای پر تلاطم خلیج فارس کافی نبود، عربستان سعودی بخصوص، بدنبال آن بود که مشکل مداخله ایران در امور داخلی کشورهای عرب کنترل شود و پادشاهی سعودی می خواست که این مو ضوع شامل گفتگوهای هسته ای نیز باشد.
ریاض ناخشنود از توافق هسته ای، آن را فرصتی برای تهران در افزایش نفوذ و فعالیتهایش در منطقه می دید.
گرچه کاندید جمهوری خواهان به کرات از بدی توافق هسته ای با ایران می گفت، این گفته ها نیز نتوانست سعودی ها را خشنود کند.
درحالی که ریاض از کل توافق هسته ای ناخرسند بود، با کمال ناباوری موضع رییس جمهور منتخب آمریکا بر ضد توافق، آنها را خوشحال نکرد. هر تهدیدی در منطقه که بتواند منافع کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را تهدید کند و جلوی پیشرفت اقتصادی و صنعت شکفته توریست آنها را بگیرد، برایشان خوشایند نخواهد بود.

به عبارت دیگر، ایرانیان احساس نمی کنند که توافق در بحران و خطر جدی باشد چرا که قطعنامه ای است پذیرفته شده در سازمان ملل متحد و به آسانی قابل برهم زدن از سوی هیچ کدام از طرفین نمی باشد.
همچنان رییس جمهور جدید آمریکا توانایی به خطر انداختن این توافق را دارد و می تواند با افزودن به تحریم ها چنانچه که بخواهد، شرایط را برای ایران دشوار کند، اما مذاکرات برای رسیدن به توافقی مطابق میل طرفین در هر دوره و زمانی همیشه امکانپذیر بوده.
در حال حاضر، واهمه سعودی ها از توافق هسته ای نیست، چیزی که آنها را نگران کرده همکاری آمریکا و روسیه بر سر موضوع سوریه است که به این وسیله بشار اسد می تواند بر سر قدرت بماند و تمرکز قدرتهای بین المللی بر سر مبارزه با داعش معطوف خواهد بود، و چنین همکاری به معنای مشروعیت بخشیدن به حضور ایران در منطقه می باشد.
غرب به نظر می آید که آمادگی بیشتری برای مشارکت ایران برای یافتن راه حلی سیاسی برای بحران سوریه باشد، به این معنی که حمایت سیاسی و نظامی ایران از رژیم اسد را رسما بپذیرند.
همکاری های ایران در بحران سوریه، هر چند که احتیاج به حضور سعودی ها دارد که در یکسوی میز مذاکرات باشند چرا که آنها حامیان اصلی مخالفان بشار اسد هستند. تاکنون هر دو کشور همکاری بر سر بحران سوریه را رد کرده اند و چنانچه که سیاستگزاری جدید همکاری های بیشتر روسیه با آمریکا را بدنبال داشته باشد، نقش ایران و سعودی و مهم بودن آنها در این بحران کاملا حذف خواهد شد.
عربستان سعودی در ائتلافی است که رهبری آن با آمریکا است و ایران زیر چتر حمایتی روسیه است، هر دو چنانچه که توافقی بین آمریکا و روسیه بر سر درگیری های منطقه انجام بگیرد، باید از آن پیروی کنند.
به عبارت دیگر، رقابتهای منطقه ای تهران و ریاض تنها یک موضوع داخلی دیده می شود که هیچکدام از قدرتهای جهانی علاقه ای برای دخالت در آن ندارند.

اگر سیاست گذاری های جدید بخواهد ائتلافی با روسیه و اسد برای شکست داعش ترتیب دهد و اسد را در قدرت نگاه دارد- چیزی که بسیاری پیش بینی می کنند- بخصوص که به صراحت گفته شده که آمریکا علاقه ای به تغییر سیستم های حکومتی در منطقه نداشته و نمی خواهد بخشی از درگیری های خاورمیانه باشد.
این نظر به خودی خود برای ایرانیان بسیار خوب است که بتوانند روابطشان را با آمریکا بهتر کنند.
در این متن و نظر، نماینده پارلمان ایران آقای علی مطهری به صراحت گفت که ریاست جمهوری آقای ترامپ برای سوریه خوب خواهد بود و حتی مخالفت وی با توافق هسته ای نیز به نفع منافع ملی ایران است.
“ چیزی که آقای ترامپ در نطق پیروزی خود گفت با آنچه که در دوران انتخابات می گفت متفاوت بود و این بسیار قابل توجه است.” حمید ابوطالبی مشاور سیاسی آقای حسن روحانی رییس جمهور ایران در تویتر شخصی اش نوشت.
نوشته آقای ابوطالبی که نهم نوامبر در صفحه شخصی ایشان منتشر شد، قدمی به سوی گرم کردن روابط ایران و دولت جدید در آمریکا تلقی می شود. اما در عربستان سعودی، احساس عمومی بسیار متقاوت است و یکی از کهنه دیپلماتهای این کشور شاهزاده ترکی بن فیصل این احساس را چنین بیان کرد.
وی که در واشنگتن بسر می برد گفت : “رییس جمهور منتخب آمریکا نباید توافق هسته ای ایران با قدرتهای بزرگ را منهدم کند، بلکه بایستی این کشور را وظیفه دهد تا به اخلالگری های خود در خاورمیانه خاتمه دهد. “ رییس سابق امنیت و اطلاعات سعودی و سفیر پیشین این کشور در انگلستان در ابتدای ماه نوامبر در کنفرانسی در واشنگتن به این موضوع پرداخت.
ایران و سعودی هر دو واشنگتن را زیر نظر دارند قبل از آنکه درباره رابطه اشان با یکدیگر و با آمریکا تصمیمی اتخاذ کنند.

این مقاله من ۲۳ نوامبر در مجله هفتگی نیوزویک به نشر رسیده است.

توسط | ۱۳۹۵-۱۰-۱۴ ۲۲:۵۷:۱۹ +۰۰:۰۰ آذر ۱۲ام, ۱۳۹۵|مقالات|بدون نظر

نظر بدهید