فرصتهای هدر رفته در مذاکرات هسته ای ایران

خانه/مقالات/فرصتهای هدر رفته در مذاکرات هسته ای ایران

فرصتهای هدر رفته در مذاکرات هسته ای ایران

“توافق امکانپذیر است. اما توهمات بایستی برطرف شود. فرصتها نباید دوباره از دست رود.” وزیر خارجه ایران آقای ظریف روز یکشنبه در تویتر خود نوشت.
در بدو ورود به ایران، آقای ظریف که تازه از وین رسیده بود پذیرفت که “پیشرفت محسوسی” در چهارمین دور مذاکرات با گروه ۵+۱ درباره برنامه هسته ای این کشور بدست نیامده است. علی رغم آنکه برخی ناخشنود و مایوس شدند اما واکنش منفی و شاد گروههای تندرو در ایران با روزنامه هایشان چیزی به جز مسخره کردن گروه مذاکره کننده و”خوشبینی بیش از اندازه” آنها نبود. اما ظریف می گوید که دستیابی به توافق نهایی با قدرتهای جهانی همچنان امکانپذیر است.
بیستم جولای، توافقنامه موقتی که بر آن اساس ایران غنی کردن اورانیوم خود را در قبال برداشته شدن بخشی از تحریمها محدود کرده بود، خاتمه می یابد. به نظر می رسد که که رسیدن به توافق نهایی در این زمان کوتاه باقی مانده کمی دشوار باشد و چاره دیگر، تمدید قرار داد موقت برای شش ماه دیگر است.
گفتگوها در شهر وین روز جمعه خاتمه یافت بدون آنکه هیچ پیشرفتی در تهیه پیشنویس توافق نهایی حاصل شده باشد. “فاصله ها بیشتر از آن است که بتوان پیشنویس را تهیه کرد”، عباس عراقچی مذاکره کننده ارشد ایرانی گفت و اضافه کرد:”پیشرفت محسوسی در این دور مذاکرات بدست نیامد.”
در حالی که هنوز ظرفیت و امید برای ایران و گروه ۵+۱ برای نزدیک کردن دیدگاههایشان و بدست آوردن توافق نهایی وجود دارد، تمامی کشورهای طرف مذاکره از اهمیت به توافق رسیدن درباره برنامه هسته ای ایران آگاهی دارند. آنها می دانند که اگر تلاشهای دیپلماتیک به نتیجه نرسد، واهمه از رویارویی نظامی به رهبری اسراییل و یا آمریکا با ایران امکانپذیر است.
مردم منطقه خاورمیانه نیز ظرافت این مسئله و اهمیت زمان رادرک می کنند و می دانند که بدست آمدن این توافق باعث می شود که منطقه از خطر رویارویی و جنگی دیگر دیگر در امان بماند. اما در عین وقت این نگرانی نیز برایشان وجود دارد که چنانچه غرب به توافق هسته ای با تهران دست یابد، آیا این می تواند باعث شود که ایران دخالتهای خود در منطقه را نیز بیشتر کند؟ این تضاد به این مفهوم که بین دست یافتن ایران به توافق یا به هم خوردن توافق، از آنجایی ریشه می گیرد که حکمرانان منطقه بدرستی نمی دانند که حکومت ایران به چه اندازه رفتارش را در مقابله با موضوعات منطقه ای و رابطه اش با همسایگان بعد از توافق هسته ای تغییر خواهد داد. برای بسیاری از آنها دشوار است که نیت رژیم را بخوانند و از اینک پیشبینی رفتار آینده آنها را بکنند.
محمد جواد ظریف در روزهای اخیر توسط شاهزاد سعود الفیصل برای بازدید رسمی به عربستان دعوت شده است. هرچند که وزارت خارجه ایران می گوید که دعوتنامه کتبی هنوز دریافت نشده اما اعلام این دعوت توسط وزیر خارجه سعودی توجه بسیاری را به خود جلب کرد. این دعوت نشان می دهد که در نهایت دو قدرت بزرگ منطقه تصمیم گرفته اند که مشکلات منطقه را حل و فصل کرده و درباره آنها گفتگو کنند.
معاون وزیرخارجه ایران آقای حسین امیر عبداللهیان در ۱۴ ماه می گفت که ما از گفتگو و نشست استقبال می کنیم تا به این وسیله برای حل درگیری های منطقه کمک نماییم وسوء تفاهم ها را حل و فصل کنیم و هچنین رابطه های دوجانبه امان را گسترش دهیم.

“گسترش روابط با عربستان سعودی” همواره جزو برنامه های آقای حسن روحانی بوده است و به کرات در مبارزات انتخاباتی خود به آن اشاره کرده. تقریبا یکسالی از به قدرت رسیدن آقای روحانی می گذرد و البته که اولویت اصلی وی و دولت او به موضوع برنامه هسته ای ایران معطوف بوده است. آشکار است که رییس جمهور ایران و تیم وی به سختی برای حل بحران هسته ای ایران و برداشته شدن تحریمهای بین المللی کار کرده اند تا اقتصاد ویران ایران را سامان داده و تصویر جمهوری اسلامی ایران در اذهان بین المللی را بهبود بخشند.

در مورد موضاعات داخلی، رییس جمهور با انتقادات بسیاری از طرف حامیان خود روبرو است. وی همچنان خاموش از کنار موضوعاتی مانند حقوق بشر و آزادی بیان گذاشته است. ایران دارای بالاترین رکودها در تعداد اعدامها و حبس روزنامه نگاران مخالف حکومت، در سطح جهان است. رییس جمهور هنوز به این موضوعات نپرداخته و تنها موضوعی که مورد توجه حسن روحانی و دولت وی بوده است، چیزی بغیر از پرونده هسته ای ایران نیست.
همسایگان عرب ایران بخصوص عربستان سعودی، یکسال است که منتظرند تا ببینند که دولت جدید به رهبری روحانی آیا به سوی آنها خواهد آمد و رابطه ها بهتر خواهد شد. گفتگوها درباره برنامه هسته ای ایران ادامه یافت بدون آنکه همسایگان قدرتمند در آن سهیم شوند و تنها چیزی نیز که از حکومت ایران می شنوند، صلح آمیز بودن برنامه هسته ای آنان است.
هرچند که حمایت و پشتبانی قدرتهای منطقه می تواند به نهایی شدن توافق ایران با گروه ۵+۱ کمک کند، اما کشورهای عرب منطقه هنوز نمی دانند که بعد از دستیابی ایران به این معامله کلی با غرب، چه چیزی از این جعبه بیرون می آید.

این نوشته من روز دوشنبه ۱۹ ماه می در وب سایت انگلیسی العربیه نت به چاپ رسیده است.

توسط | ۱۳۹۴-۷-۸ ۱۷:۵۰:۴۹ +۰۰:۰۰ اردیبهشت ۲۹ام, ۱۳۹۳|مقالات|بدون نظر

نظر بدهید