مرمت پای شکسته آقای کِری و مذاکرات هسته ای

خانه/مقالات/مرمت پای شکسته آقای کِری و مذاکرات هسته ای

مرمت پای شکسته آقای کِری و مذاکرات هسته ای

دوم آوریل در شهر لوزان سوییس هنگامی که ایران و مذاکره کنندگان غربی گروه ۵+۱ ( ۵ عضو دایم شورای امنیت سازمان ملل و آلمان) به یک چهارچوب تفاهم برای پیشبرد مذاکرات هسته ای ایران دست یافتند، وزیر خارجه ایران اقای ظریف بسیار خوشبین بود که توافق نهایی زودتر از موعد مقرر در ۱ ژوییه حاصل شود.
اما اینک در کمتر از سه هفته مانده به موعد تعیین شده، احتمال آنکه توافق در این زمان بدست آید در هاله ای از ابهام فرو رفته. وزیر خارجه آمریکا آقای جان کری پای خود را در ژنو در آخرین ملاقاتی که با همتای ایرانی خود داشت دو هفته پیش شکست و نه تنها پایش را بلکه یکی از پایه های مذاکرات نیز شکست.

پیشرفت مذاکرات همواره با حضور وزیر خارجه آمریکا حاصل شده است و اینک بهبود شرایط فعلی بستگی به ترمیم پای آقای کری و بازگشت او به گفتگوهای هسته ای دارد آنهم در زمان بسیار کمی که به پایان مهلت تعیین شده برای رسیدن به توافق باقی مانده است. حتی در این ساعات پایانی نیز، مذاکره کنندگان ادعا می کنند که رسیدن به توافق نهایی به آهستگی پیش می رود چرا که موضوعاتی همچنان مورد بحث قرار دارد.

موضوعات مورد بخث بیشتر به سوالات آژانس بین المللی انرژی هسته ای باز می گردد که خواستار بازرسی های بیشتر از مراکز نظامی هستند که مشکوک به داشتن فعالیت هسته ای بوده اند و همچنین مصاحبه با دانشمندان هسته ای این کشور و آن را جزوی از پذیرش پروتکل الحاقی می دانند.
ایران قبول کرده تا به پروتکل الحاقی بپیوندد اما اجازه بازرسی از مراکز نظامی خود و گفتگو با دانشمندان هسته ای را جزو لزومات پروتکل الحاقی نمی داند. رهبر جمهوری اسلامی آیت الله علی خامنه ای به صراحت مخالفت خود را با این” بازرسی های مدیریت شده” که مذاکره کنندگان ایرانی پیشنهاد داده بودند اعلام کرد و گفت که اجازه “ بازجویی از دانشمندان ایرانی” را نیز نمی دهد.

با غیبت اقای کری از مذاکرات حتی بصورت موقت، سخت است که گفته شود در زمان کم باقی مانده به ضرب الاجل، مذاکره کنندگان می توانند راه حلی برای حل اختلافات بیابند یا خیر. یکی از مذاکره کنندگان ارشد ایرانی آقای حمید بعیدی نژاد، گفته بود که پروتکل الحاقی و گفتگو با دانشمندان جزو متنی نیست که آنها مشغول کار کردن به روی آن برای توافق نهایی هستند.
شاید این موضوع تعادلی ایجاد کرده باشد که گروههای متخصص به نوشتن متن توافق ادامه بدهند و به موقع تا زمان تعیین شده آن را آماده نمایند، اما مخالفان در آمریکا نمی خواهند که این کشور در رسیدن به توافق با ایران عجله کند و اوضاع به نفع ایران تمام شود. همچنین مخالفان توافق در ایران نیز خواهان آن هستند که این کشور هیج ضعفی از خود به خاطر به پایان رسیدن مهلت مذاکرات نشان ندهد.
اما رسیدن تاریخ مقرر شده در اول ژوییه شاید مواضع همه طرف های مذاکره کننده را قدری نرمتر کند بخصوص ایران را که از این توافق نفع بیشتری خواهد برد. این کشور که به شدت تحت فشار تحریمهای اقتصادی است با بدست آوردن توافق و برداشته شدن تحریمها، نه تنها اقتصاد خود را بهبود می بخش بلکه حضور خود در منطقه را نیز تقویت می کند.
تمرکز دولت ایران بر روی مذاکرات هسته ای، این کشور را از پرداختن به موضوعاتی مانند جنگ یمن و سوریه باز داشته و نقشی که می تواند در آنها ایفا کند. چنانچه که توافق نهایی بدست آید، این فشارها از روی ایران کاسته شده و به دولت این کشور اجازه می دهد که با دستانی باز به موضوع سوریه و عراق بپردازد و تهدید داعش را از میان بردارد و در عین حال برای خود پرستیژ و موقعیتی بهتر در میان جامعه بین الملل ایجاد کند.
ایران نیاز دارد که به دارایی های بلوکه شده خود برای نیل به این مقاصد دسترسی داشته باشد و علی رغم آهسته بودن نگارش متن توافق آنها در پی آن هستند که چاره ای یافته و هر چه زودتر به مذاکراتی که دو سال به طول انجامیده خاتمه دهند. هر چند که سناتورهای آمریکایی منتظر هستند تا اگر مذاکرات به شکست انجامید، تحریمهای بیشتری را علیه ایران اعمال کنند و اسراییلی ها نیز در این میان خواستار تمدید مهلت مذاکرات می باشند تا شاید با خریدن زمان بیشتر گفتگوها را بتوانند به خطر انداخته و آن برهم زنند پیش از آنکه توافقی بدست بیاید.
عباس عاقچی از مذاکره کنندگان ارشد ایرانی اخیرا گفته بود نوشتن متن توافق به کندی پیش میرود و دلیل آن را نیز مربوط به خواست های آژانس بین الملی انرژی اتمی مرتبط دانسته بود. وی هنگام رسیدن به تهران در جمع خبرنگاران گفت که ضمایم مرتبط به متن به موضوعات فنی و همچنین اجرا کردن توافق نهایی باز می گردد.
مذاکره کنندگان به انداره کافی باهوش هستند تا بفهمند که توافق نهایی چه منافعی برای کشورشان دارد و مشاهده گران نیز منتظر آن هستند تا ببینند که چه پیشرفتهایی در چند روز آینده بدست خواهد آمد و اینکه بالاخره آقای جان کری چه زمانی قادر است تا به مذاکرات برای گفتگو با ظریف بپیوندد.
یک دیپلمات ارشد که با گفتگوهای هسته ای در ارتباط است گفت که غیبت اقای کری در این مرحله کمک کرده است که مذاکرات از زیر نورافکن رسانه ها خارج باشد. “تمامی توجه بی اندازه رسانه ها و حدسیات آنها تهدیدی برای مذاکرات بود. پای آقای کری جوش خواهد خورد، اما اگر مذاکرات بشکند، جوش دادن آن اگر غیر ممکن نباشد بسیار دشوار خواهد بود.” دیپلماتی که می خواست ناشناس بماند این را گفت.
در عین حال، گفتگوها در سطح کارشناسان ارشد در شهر وین اطریش جریان دارد و هنوز معلوم نیست که در چه تاریخی وزرای خارجه به این مذاکرات خواهند پیوست.

این مقاله در هفته نامه انگلیسی الاهرام ۱۰ جون به نشر رسیده است.

توسط | ۱۳۹۴-۸-۱۴ ۲۳:۳۶:۰۸ +۰۰:۰۰ خرداد ۲۵ام, ۱۳۹۴|مقالات|۱ نظر

۱ نظر

  1. omid ۱۲ تیر ۱۳۹۴ ۱۰:۴۲ ق.ظپاسخ

    دفاع ایران از دست آوردهای فن آوری هسته ای در مذاکرات، دفاع ازغرور ملی و رسیدن به استقلال علمی است. آمریکا کشوری است که به راحتی آب خوردن هواپیمای مسافربری ایران را(در ۱۲تیر۱۳۶۷) با ۲۹۰ مسافر که دستکم ۶۶ نفر آنها کودک بودند هدف قرار دادند(حقوق بشر آمریکایی). به عنوان نویسنده و تحلیل گر حرفه ایی خطای بزرگی است که اهمیت غرور ملی کشور کهن و متمدنی چون ایران با پای شکسته چنین سیاستمدارنی همتراز خوانده شود.

نظر بدهید