منفعتی که به ایران می رسد ( در عراق)

خانه/مقالات/منفعتی که به ایران می رسد ( در عراق)

منفعتی که به ایران می رسد ( در عراق)

نخست وزیر نابخرد عراق، کشورش را با یکی از جدی ترین بحران های امنیتی مواجه کرده است به این دلیل ساده که وی نتوانست زمینه مشارکت اقوام سنی مذهب را در دولت شیعی خود فراهم کند.
داعش یا همان گروه “حکومت اسلامی عراق و شام”، شهرها و روستاهای عراق را در نوردیده و به دجله رسیده و اینک در نزدیکی بغداد- پایتخت- عملیات خود را به تعلیق در آورده تا زهر چشمی از دولت و حامیان وی گرفته باشد. تصاویر تکان دهنده از خشونت های کور و غیر انسانی این گروه که در اینترنت منتشر گردیده چیزی را نشان می دهد که به آن تنها می توان عنوان ” قتل عام” را داد. کشتار دسته جمعی سربازان وفادار به حکومت مرکزی بعد از اسارت.
در این میان گزارشهای ضد و نقضی از حضور نظامی ایران و دخالت در جنگ داخلی سوریه به گوش می رسد. گاهی نوشته می شود که سردار سلیمانی، فرمانده سپاه قدس در بغداد است و دیگری می نویسد که ایشان در اربیل کردستان عراق دیده شده. در حالی که ایران تمامی این گزارشها و فعالیت نظامی در عراق را تکذیب می کند، آقای حسن روحانی، رییس جمهور در روز شنبه ۱۴ ژوئن گفت که اگر دولت عراق از ایران بخواهد تا در حل بحران داعش کمک کند، در آنصورت ایران به همکاری با آمریکا فکر خواهد کرد.
به وضوح ایران برای آمریکا این پیام را فرستاد که بدون درگیر شدن آمریکا در بحران عراق، ایران نیز مداخله نخواهد کرد.
برای مدتی شنیده می شد که سپاه پاسداران و فرماندهان آن از آقای احمدی نژاد رییس جمهور پیشین دلخور هستند و به همین دلیل خودسری هایی در سپاه دیده می شد که لزوما در هماهنگی با رییس جمهور نبود و مشکلات دیپلماتیک و هزینه های سنگینی را برای ایران به بار می آورد. رویارویی بی واسطه سپاه با احمدی نژاد و اطرافیان وی از کسی پوشیده نبود اما به نظر می رسد که اکنون در دوره روحانی رابطه سپاه با رییس جمهور بهتر شده و به همین دلیل دنیا تا اندازه ای قانع شده که دولت فعلی از قدرت و حمایت کافی برخوردار است تا بتواند درباره مساذل بین المللی با آنها به توافق برسد.
ادیبانه می توان گفت که با انتخاب آقای روحانی، تمرکز دولت ایشان روی هیچ چیز بغیر از بهتر کردن سیاست خارجی نبوده و به همین دلیل گفتگو ها را با پرونده جنجالی هسته ای ایران آغاز کردند. همه به خوبی می دانند که بدون حمایت و تایید سپاه پاسداران، نه روحانی و نه تیم مذاکره کننده هسته ای او، حتی اجازه حرکت انگشتانشان را نیز نداشتند چه برسد به آنکه بخواهند از رسیدن به یک توافق نهایی با قدرتهای غربی سخن بگویند و یا ملاقاتهای دو جانبه با آمریکا دشمن دیرینه را داشته باشند. بنابراین واضح است که هیچکدام از اقدامات آقای ظریف بدون تایید سپاه امکان پذیر نبوده است.
از نگاه ایران، گروه داعش می تواند تهدیدهایی جدی در منطقه به وجود آورده و با تشویق کردن اختلافات بین شیعه و سنی، آنها را در مقابل یکدیگر قرار دهد. همچنین ایران می داند که داعش می تواند توجه برخی از گروههای تندرو سنی در ایران را به خود جلب کرده و با جذب کردن آنها، تهدیدهای امنیتی جدی ایجاد کند.
از نگاه آمریکایی ها، مقابله با داعش مانند مقابله کردن با یک ایدولوژی مثل القاعده نیست. این گروه ( داعش)، خیال ایجاد یک حکومت اسلامی افراطی را در سر دارد که می تواند منافع آمریکا و متحدین او در این منطقه را به خطر بیاندازد.
در حالی که ایران دارای نفوذ قابل ملاحظه ای در بین گروههای شیعی عراق و رابطه نزدیک با دولت مالکی است می تواند آنها را در یک هماهنگی برای همکاری با آمریکا در برابر داعش بسیج کند.
“ایران وارد جنگ با خرج خود نخواهد شد. شاید به عراق کمکهای لوجستیکی و آموزشی و راهنمایی برساند اما در جبهه مقابل داعش نخواهد جنگید.” یک مقام ایرانی مطلع به من گفت. وی گفت، “اینک بین سپاه و دولت هماهنگی وجود دارد و هیچکدام از آنها منفرد از دیگری عمل نخواهد کرد بدون آنکه دیگری در جریان باشد. به این معنا که سپاه و دولت در مورد این موضوع (داعش) با یکدیگر کار می کنند. ”
مطبوعات خارجی انباشته از حدس و گمانها درباره احتمال گفتگوی ایران و آمریکا در خلال مذاکرات هسته ای در شهر وین در ۱۶ ژوئن است. مذاکراتی که نماینده ارشد آمریکا، معاون وزیر خارجه آقای ویلیام برنز نیز در آن حضور دارد. چنانچه آقای ظریف وارد گفتگوهای جدی ایران و آمریکا درباره همکاری های امنیتی و نظامی درباره بحران عراق شود به این معنا است که ایشان اجازه انجام چنین گفتگوهایی را از رهبر ایران آیت الله خامنه ای دریافت داشته. ظریف بارها گفته است که وی و تیم او تنها و تنها درباره پرونده هسته ای ایران با غرب مذاکره خواهد کرد و هیچ موضوع دیگری در دستور کار قرار نخواهد گرفت.
اگر اینک ایران و آمریکا در حاشیه ملاقاتهای هسته ای در این هفته بتوانند گفتگوهای دوجانبه ای درباره همکاریها در حل بحران عراق داشته باشند، این معنا را خواهد داد که آقای ظریف از آیت الله خامنه ای اجازه انجام چنین گفتگوی مهمی را نیز دریافت کرده است و هر آنچه که وی توافق نماید مورد پذیرش سپاه پاسداران نیز خواهد بود.
به نظر می آید که آمریکا متوجه نیاز به همکاری با ایران در توقف خشونتهای عراق که شاید بدترین بحران این کشور از زمان سقوط صدام حسین و رویارویی فرقه ای و مذهبی در سال ۲۰۰۳ باشد. رسانه های خارجی می گویند که ۱۳۰ کارشناس نظامی سپاه پاسداران به عراق رفته تا به ارتش این کشور مشاوره بدهد. مقام ایرانی که می خواهد نامش در این گزارش نوشته نشود این گفته را تایید می کند اما تاکید می کند که این گروه برای این به عراق رفته که از نظر روانی به مالکی و ارتش عراق قوت قلب و دلگرمی بدهد و روحیه آنها را تقویت کنند. “ما نمی خواهیم به طور مستقیم درگیر شویم. این حضور مستقیم برای ما هزینه گزافی خواهد داشت و حساسیت کشورهای سنی منطقه و سنی های داخل کشور ایران را تحریک خواهد کرد. حضور ما محدود به همکاری های اطلاعاتی، آموزش و مشاوره خواهد بود.” مقام آگاه ایرانی گفت.
اما حقیقت این است که یک فرصت فوق العاده برای ایران به وجود آمده تا بتواند اعتمادی بین خود و آمریکا ایجاد کند و در عین حال از ظرفیتهای ایالات متحده برای به عقب راندن کشورهای متحد آمریکا که داعش را حمایت می کنند استفاده کند. اگر داعش ساخته شده تا انتقام از دست رفتن سوریه را بگیرد و مانع گسترش نفوذ ایران در منطقه شود، این حس انتقامجویی خشن باعث چرخش مثبت دیپلماسی آمریکا به سوی ایران خواهد شد. اقای روحانی نشان داده که علاقمند به مذاکره با آمریکا از طریق واسطه نیست. گفتگوهای مستقیم بین ایران و آمریکا که باعث شگفتی کشورهای منطقه است به آنها می گوید که این گفتگوها می تواند منافع ایران را در آینده ای نزدیک تضمین کند و البته در آینده ای نزدیک دیگر کسی از این تغییر و تحولات تعجبی نخواهد کرد. این آن چیزی است که روحانی دائم تکرار می کند: ‘عقلانیت و دولت کار آمد.’

آین مقاله من در هفته نامه انگلیسی الاهرام روز پنجشنبه ۱۹ ژوئن به نشر رسیده است.

توسط | ۱۳۹۴-۱۰-۱ ۱۹:۴۸:۱۴ +۰۰:۰۰ خرداد ۲۹ام, ۱۳۹۳|مقالات|بدون نظر

نظر بدهید