نشست آستانه و شروعی تازه برای ایران و سوریه

خانه/مقالات/نشست آستانه و شروعی تازه برای ایران و سوریه

نشست آستانه و شروعی تازه برای ایران و سوریه

هنگامی که از ایران بر ضد مردمی که علیه رییس جمهور خود در سوریه شوریده بودند کمک خواسته شد، رییس جمهور آقای بشار اسد فکر نمی کرد که وارد یک جنگ داخلی خون آلودی خواهد شد که اینک بیش از ۵ سال از آن گذشته است.
از آنجایی که ایران نیز به تنهایی نتوانست مشکل اسد را حل کند، از روسیه خواست که مداخله کرده و با نیروی نظامی پیشرفته و قابلیتهایی که دارد به حکومت اسد کمک کند. گفتگوها در قزاقستان و در پایتخت این کشور، شهر آستانه، در پایان ماه ژانویه برگزار شد تا شاید ترکیه و روسیه بتوانند راه حلی برای بحران سوریه پیدا کنند و البته با دخالتی نه چندان زیاد توسط ایران.
صلح شاید در راه باشد، اما آن راهی نیست که حکومت ایران آرزوی آن را دارد. کارگزار قدرتمند جدید در خاورمیانه، یعنی روسیه، می خواهد تا هزینه حضور نظامی خود را در سوریه کاهش دهد و در عین حال رابطه خود با ترکها را نیز ترمیم کند.
گفتگوها در آستانه این اهداف را برای روسیه تامین می کرد، بدون در نظر داشت اینکه شاید ایرانی ها موافق انتقال سیاسی قدرت در سوریه نباشند، چیزی که در بیانیه ژنو۲ به آن اشاره شده و اینک طرفهای درگیر خواستار اجرای این بیانیه و تحت نظارت ملل متحد هستند.
در ۲۳ ژانویه هیات ایرانی در شهر آستانه به گوشه ای رانده شد زمانی که مطلع شدند نشست سوریه تحت عنوان #ژنو۳ که در ماه فوریه برگزار میشود درباره قانون اساسی جدید سوریه و انتقال سیاسی قدرت در این کشور گفتگو خواهد کرد.
گفتگوهای آستانه تنها بر حفظ آتش بس بین طرفهای درگیر تمرکز داشت و بحث های سیاسی اصلی برای پایان خشونت ها در شهر ژنو و با حضور آمریکا و سایر کشورهای درگیر بزودی برگزار خواهد شد.
نشست آستانه فرصت فوق العاده ای بود که نشان دهد ایران برای رسیدن به یک دستاورد دیپلماتیک درباره سوریه نیاز دارد تا با جامعه جهانی همگام برای ادامه آتش بس تلاش کند و همچنین داشتن یک دیپلماسی فعال در منطقه می تواند به آقای روحانی رییس جمهور این فرصت را بدهد تا در داخل کشور و در مقابل سپاه پاسداران دست بالاتری داشته باشد.

برای بشار اسد حق انتخاب بسیار محدود است و اینک وابسته به روسیه و حمایت این کشور منتظر است تا بداند که چه همکاری را با گروههای مخالف دولت در نشست ژنو باید انجام دهد تا نقشه راهی را که سازمان ملل در #ژنو۲ پیشنهاد کرده بود عملی شود. اگر چنین اتفاقی بیافتد، ایران جای کمی برای مانور و چانه زنی خواهد داشت. آمریکا می گوید که قصد نابودی تروریستها و گروه داعش را دارد، بنابراین در شرایط کنونی دولت سوریه ناگزیر است تا با مخالفان خود به توافق برسد تا راه برای روسیه و ترکیه برای ایجاد ائتلافی با آمریکا برای مبارزه با داعش فراهم کند.
اما چنین تصمیم گیری توسط بشار اسد، چالش بزرگی برای ایران خواهد بود که به رییس جمهور سوریه به عنوان متحد کلیدی خود در منطقه نگاه می کند. همچنین گرفتن این تصمیم آزمایشی خواهد بود که جامعه بین الملل از عزم ایران برای همکاری در گفتگوهای صلح مطمئن شوند.
ایران ادعا کرده است که قابلیت همکاری های دیپلماتیک با جامعه جهانی درباره حل بحران سوریه را دارد اما برای حکومت تهران دشوار خواهد بود که بر این اساس دستاوردهای نظامی خود را به نفوذ سیاسی دراز مدت تغییر کاربری دهد بخصوص در عراق و سوریه.

نشست آستانه به روشنی نشان داد که حامیان مخالفین دولت سوریه و حامی اصلی و قدرتمند اسد، یعنی روسیه می خواهند از راه حل نظامی برای بحران عبور کرده و بسوی گفتگو و تمام شدن درگیری ها حرکت کنند.
ایران نیز می گوید که سعی دارد تا با گفتگو بحران سوریه را حل و فصل کند و از یک انتخابات آزاد توسط مردم سوریه برای سرنوشت حکومت این کشور حمایت می کند. اما به زودی تهران باید درباره حمایت از کردها و حضور ترکیه در سوریه یکی را انتخاب کند، بخصوص که امکان بالاگرفتن تنش ها بین تهران و آنکارا بر سر مسائل منطقه ای که اینک نیز تا اندازه ای آغاز شده است، می تواند بالا بگیرد.

نگرانی هایی دراینباره وجود دارد که در توافق بین ترکیه و روسیه بر سر سوریه، ایران را دخالت ندهند، و به دنبال آن ترکها به دنبال بازکردن جای پای خود در عراق نیز باشند.
راه حل تمامی این چالشها برای ایران جز این نیست که راه حل سیاسی برای پایان درگیری های منطقه را بپذیرد که آن شامل حضور تمامی گروههای درگیر در مناقشه سوریه است به این معنا که از بشر اسد بگذرد و یک شروع تازه و استراتژی جدیدی را در منطقه آغاز کند.
گفتگوهای آستانه شروعی بر راهی طولانی بود که شامل آشتی دادن گروههای مختلف در سوریه است.

این مقاله تحلیلی من در هفته نامه الاهرام مورخ ۲۸ ژانویه به تشر رسیده است

توسط | ۱۳۹۵-۱۱-۲۵ ۱۷:۲۳:۰۹ +۰۰:۰۰ بهمن ۱۴ام, ۱۳۹۵|مقالات|دیدگاه‌ها برای نشست آستانه و شروعی تازه برای ایران و سوریه بسته هستند