هرگز نگوئید هرگز

خانه/مقالات/هرگز نگوئید هرگز

هرگز نگوئید هرگز

در قالب ساده ترین کلمات آقای اوباما رییس جمهور آمریکا به حکومت تهران گفت : مشکل برنامه هسته ای اتان را حل کنید و از داشتن یک رابطه طبیعی و عادی لذت ببرید!
برای اولین بار از زمانی که رابطه بین دو کشور بهم خورده، بعد از آنکه دیپلماتهای آمریکایی به مدت ۴۴۴ روز در تهران به گروگان گرفته شدند ( در سال ۱۹۷۹)، دولت آمریکا لحن سخن گفتن خود با ایران را تغییر داده است و درباره برقراری رابطه سخن می گوید.
شاید بسیاری شگفت زده شدند هنگامی که آقای اوباما در ۱۸ دسامبر به شبکه رادیوی ملی آمریکا، درست بعد از اعلام عادی شدن رابطه با کوبا، درباره خطوط سیاست خارجی خود را در سال ۲۰۱۵ گفت و نشان داد که ایران در اولویت قرار دارد. پیامی که به تهران داده شد مستقیم و روشن بود: از فرصت استفاده کنید.

“آیا سناریویی تهاجمی برای دو سال پایانی شما وجود دارد، مانند باز کردن سفارت آمریکا در تهران؟” خبرنگان شبکه رادیو ملی آمریکا این سوال را پرسید و اوباما پاسخ داد: “ من هیچوقت نمی گویم هرگز؛. و اضافه کرد: فکر می کنم این چیزها بایستی گام به گام انجام گیرد.”
ایران کشوری است که حتی همسایگانش نیز برای ایجاد یک رابطه عادی با وی مشکل دارند، حتی بعد از گذشت ۳۶ سال از انقلاب و میلیاردها دلار سرمایه گذاری دفاعی در صورت مواجه با”تهدید همسایه فارس”. اینک این همسایه ها بایستی خود را برای تغییر در مسیری که در پیش گرفته اند آماده کنند. جهت گیری تازه برای این همسایه ها که آقای اوباما آنها را تشویق می کند چندان آسان نیست.
ایالات متحده آمریکا، بزرگترین قدرت جهانی، تصمیم گرفته است که صفحه جدیدی با ایران باز کند و دوست داشته باشیم یا نداشته باشیم به نظر می آید که رییس جمهور آمریکا هدف خود را تعیین کرده باشد. در این دیپلماسی جدید، مهار زدن به کشوری یاغی و سرکش یکبار برای همیشه و برای باقی گذاشتن میراثی ماندنی تا قبل از ترک دفتر بیضی شکل ریاست جمهوری، ضروری است.
اینک به عهده ایران است تا از پیشنهاد آقای اوباما استقبال کند و دست دوستی را که پیشکش شده است بفشارند یا همچنان به سیاست های پیشین ادامه داده و در انزوا باقی بمانند.
نه تنها انزوا بلکه تحریمها و پایین آمدن قیمت جهانی نفت که روز بروز تغییر می کند، برای کشوری مانند ایران که اقتصادی وابسته به درآمد نفت دارد- سال ۲۰۱۵ را سال دشواری خواهد کرد اگر نتواند که پرونده هسته ای خود را ببندد.
اما امسال سالی به مراتب آسانتر خواهد بود اگر که تحریمها برداشته شده و بازار برای حضور سرمایه گذاران بین المللی گشوده شود و در نهایت بین ایران و آمریکا نیز آبی گرم شود.
اینک آمریکا به محافظه کاران ایرانی وعده های بیشتری داده است و این وعده ها عملی می شود اگر ایران جامعه بین الملل را متقاعد کند که برنامه هسته ای این کشور صلح آمیز است.
البته که پیشنهادات آقای اوباما دوستانه است اما همه چیز می تواند پس فراخوانده شود اگر ایران به رفتارهای سابق ادامه دهد و دست دوستی را نپذیرد. رییس جمهور آمریکا به درگیری و رویارویی باور ندارد و دیپلماسی را ترجیح می دهد اما هیچوقت تضمینی نیست که رییس جمهور آینده آمریکا- فردی که بعد از اوباما می آید- بخواهد سیاست وی را ادامه دهد یا آرزو داشته باشد که رابطه را با ایران بهتر و مشکل پرونده هسته ای را صلح آمیز حل کند.
پیشنهاد نرم آقای اوباما به ایران هم اینک نیز برای وی دشمنان بسیاری در داخل و خارج آمریکا ایجاد کرده است اما با پذیرفتن چالش ها او اعتقاد دارد که منفعت آمریکا در این نگرش وی تامین می شود. اما ممکن است که رییس جمهور آینده اعتقاد دیگری داشته باشد.
اگر ایران بخواهد که با زمان بازی کند، شاید رییس جمهور بعدی آمریکا تصمیم بگیرد که راه دیگری را انتخاب کند حتی اگر که رییس جمهور بعدی نیز دمکرات باشد.
به یقین افرادی مانند وزیر خارجه ایران آقای محمد جواد ظریف و مسئول مذاکرات هسته ای ایران، هستند که طبیعت و معنای پشنهادهایی را که در دستشان است می دانند و تغییری که می تواند در صورت پذیرش در ایران ایجاد کند. اما در ایران، در تضاد با آمریکا و رییس جمهور و تمامی دولت، یک قدرت تنها نمی تواند مرجع رسیدگی باشد.
در ایران، روحانیون تندرو با خصومتی که با آمریکا دارند نمی توانند به سرعت عادی شدن رابطه با آمریکا را بپذیرند. تضادی وجود دارد در بین دوست شدن با آمریکا و یا ادامه دادن با خصومتی که دارند و ایستادگی بر سر موضع و دلایلی که برای این خصومت دارند.
در این بینابین، حالا به عهده رهبر ایران است تا تصمیم را گرفته و با آن رو در رو شود. اگر او اراده کند، رویارویی با تندروها، حتی برای آیت الله خامنه ای آسان نخواهد بود. در چنین موردی، آمریکایی ها از خود نرمش بیشتری نشان داده تا عزم خود را ثابت به این امید که حداقل یکی از مشکلات- جاه طلبی هسته ای ایران- به سرانجام رسد. توافقی که می تواند برای هر دو کشور منفعت داشته باشد.
شواهد موثر و قاطعی نشان می دهد که استدلال های قاطعی وجود دارد که هر دو کشور در آینده نزدیک به توافق جامع هسته ای خواهند رسید. زمانی که ایران از آن سخن می گوید ماه مارس است و یکی از مقامات رسمی ایران به خبرگزاری ایران گفته بود که آنها تا چهار ماه آینده به توافق کلی خواهند رسید و در ماههای باقی مانده از زمان تمدید توافق بر سر جزییات توافق و نوشتن آنها همکاری خواهندکرد.
برای جلوگیری از انتشار خبری شوکه آور بخصوص برای متحدین کلیدی عرب آمریکا و اسراییل، توافق هسته ای ایران نبایستی یک شبه به سرانجام برسد.
در خلال ماههایی که برای نوشتن توافق و بحث بر سر جزییات سیاسی به طول خواهد کشید، دو کشور می توانند همچنین به مذاکره درمورد موضوعات منطقه ای و همچنین عادی کردن روابط بپردازند.
ایران با داشتن بزرگترین جمعیت تحصیل کرده در خاورمیانه و با بزرگترین ذخایر طبیعی و با دمکراسی که در مقایسه با دیگر کشورهای منطقه در سطح بالاتری قرار می گیرد، می تواند یک متحد طبیعی برای ایالات متحده آمریکا باشد اگر که دو کشور بتوانند گذشته را پشت سر بگذارند.
در ماه فوریه، ایران ۳۶ سالگرد انقلاب اسلامی خود را جشن خواهد گرفت و خود را آماده می سازد تا از یک گذشته خصمانه عبور کرده و به سوی آینده ای باز و امید بخش گام بگذارد.
“اما به عنوان رییس جمهور آمریکا، من امیدوار هستم که بتوانم یک دیپلماسی سخت و اصولی را به جلو برده و با رهبران مناسب و در خور در یک زمان و مکانی که من انتخاب می کنم- اگر- و تنها اگر- بتواند باعث پیشبرد منافع آمریکا باشد.” اوباما به رادیوی ملی آمریکا گفت.
خواه آمریکا علاقه های پنهانی از عادی شدن رابطه با ایران داشته باشد، دورتر و بعد از حل شدن پرونده هسته ای، این علایق همچنان برای دیدن باقی مانده است.

این مقاله من روز پنجشنبه اول ژانویه ر هفته نامه انگلیسی الاهرام منتشر شده است.

توسط | ۱۳۹۴-۹-۹ ۲۳:۱۱:۴۳ +۰۰:۰۰ دی ۱۲ام, ۱۳۹۳|مقالات|بدون نظر

نظر بدهید